صنعت ماشين­سازي ايران و نقش حمايتي دولت از آن

(ديدگاه­هاي مهندس گل­محمدي)

امروز حمايت از شرکت­هاي کوچک و متوسط، به يکي از ضروريات توسعه مبدل گشته است و اکثر کشورهاي در حال توسعه چنين سياست­هايي را دنبال مي­کنند. ماشين­سازي يک صنعت اشتغال­زا است، يعني هم در مرحله ساخت، هم در مرحله استفاده و هم در مرحله تعمير و نگهداري پتانسيل اشتغال­زايي زيادي دارد، بررسي آمارها نشان مي­دهد تعداد زيادي از شرکت­هاي کوچک و متوسط در کشور در زمينه ماشين­سازي فعال هستند. لذا حمايت از اين صنعت مي­تواند بسيار مفيد واقع شود ديدگاه­هاي آقاي گل­محمدي مديرعامل شرکت ماشين­سازي گل­محمدي در ارتباط با نقش دولت در حمايت از صنعت ماشين­سازي و نحوه حمايت دولت از آن، در زير آورده شده است:

 

وضعيت بازار ماشين­سازي در ايران و مقايسه آن با رقباي خارجي

در حال حاضر تقاضاي بازار داخلي اين صنعت بسيار بالا است، به گونه­اي که سازندگان با چند برابر توليد فعلي نيز پاسخگوي بازار داخلي نيستند. در مجموع اين بازار پتانسيل بالايي جهت سرمايه­گذاري بخش خصوصي و دولتي دارد. به عنوان مثال تمامي صنايعي که با دستگاه فرز سر وکار دارند، حداقل بايد يک قيچي و يک نورد در اختيار داشته باشند. همچنين قطعات بسياري از دستگاه­هاي ماشين­­کاري فعال در ايران ديگر توليد نمي­شوند و از رده خارج شده­اند. بنابراين چاره­اي جز ساخت آنها در ايران نداريم.

در حال حاضر دستگاه­هاي توليد شده در داخل کشور از کيفيت قابل قبول و امتياز پايين بودن قيمت نسبت به رقباي اروپايي خود برخوردارند. به عنوان مثال دستگاه­هايي مانند قيچي، فرز، نورد و غيره با کيفيت مناسب در ايران توليد مي­شوند و نيازي به وارد کردن آنها نداريم.

نکته حائز اهميت در اين ميان ورود رقباي قدرتمند به اين عرصه است در حال حاضر کشور چين با توسعه بازار ماشين­سازي خود وارد بازارهاي منطقه شده است، همچنين تايوان هم محصولاتي با کيفيت بالا را وارد بازار کرده است. کشور ترکيه نيز درحال توسعه صنعت ماشين­سازي خود است. جالب اينجاست که قيمت­هاي آنها هم به مراتب کمتر است. به عنوان مثال در نمايشگاه ماشين­آلات، دستگاهي که ما ارائه کرده بوديم، 7 ميليون قيمت داشت در حالي که نمونة ترکيه­اي آن 3 ميليون بيشتر نبود. 5 سال پيش تمام قيچي­ها خم­ها از ايران به دوبي مي­رفت و پخش مي­شد، ولي الان بازار با نمونه­هاي پيشرفته­تر و ارزانتر تايواني پر شده است.

 

نقش حمايتي وزارت صنايع از شرکت­هاي ماشين­سازي کوچک و متوسط

ادغام شرکت­هاي کوچک

وزارت صنايع مي­تواند با ادغام کارگاه­هاي کوچک و ايجاد کارخانه­اي بزرگ مانند ايران خودرو تأثير زيادي در جهت­دهي به اين صنعت و بالا بردن قدرت رقابتي آن در منطقه داشته باشد. با ايجاد يک کارخانه بزرگ براي صنعت ماشين­سازي مي­توان تمامي دستگاه­هاي نورد، فرز، پرس و مانند آن را در داخل با کيفيت قابل قبول توليد کرد. با اين سياست قادر خواهيم بود با کاهش قيمت­ها شرايط را براي صادارت مهيا کنيم. کيفيت محصولات مي­تواند حداقل از چين بهتر باشد الان ما را بيشتر از چين قبول دارند، سابقه ما از چين و روسيه که تازه وارد هستند، بيشتر است.

خود من راضيم کارگاهم را به خاطر پيشرفت کشور جمع کنم و به کارگا­ه­هاي بزرگ بروم، ولي در نهايت بتوانيم ماشين ارزان و با کيفيت توليد کرده و صادر کنيم.

 

فعال کردن متوليان صنعت ماشين­سازي

يکي از متوليان صنعت ماشين­سازي اتحاديه ماشين­سازي است، در اتحاديه کساني عضو هستند که کارت صنايع ندارند و اتحاديه با شرکت­هايي که کارت صنايع دارند، کاري ندارد. در حال حاضر فعاليت اتحاديه خريداري دستگاه­ها از ماشين­سازي­ها و صادرکردن آنها و يا واردات ماشين­آلات است. اما اتحاديه مي­تواند نقش محوري­تري در حمايت از ماشين­سازها داشته باشد. به عنوان مثال اتحاديه مي­تواند با برگزاري دوره­هاي آموزشي، ماشين­سازها را با تکنولوژي روز آشنا سازد و باعث رشد علمي و در نهايت پيشرفت اين صنعت گردد.

راهکار پيشنهادي ديگر اين است که اتحاديه امکاناتي را جهت ارائه مشاوره­هاي فني به شرکت­هاي ماشين­ساز فراهم کند. ايجاد يک مرکز اطلاعاتي قدرتمند توسط اتحاديه مي­تواند بسياري از مشکلات ماشين­سازان را حل نمايد و باعث پرهيز از دوباره کاري شود. به عنوان مثال ما يک ماشين ساختيم، کارکرد آن هم مطلوب بود، ولي اگر با اتحاديه مشاوره کرديم، سريع­تر اين کار انجام مي­شد و يا فلان قطعه قديمي را در ساخت آن بکار نمي­برديم.

 

حمايت مالي

مشکل مالي، يکي  از مهمترين مشکلات شرکت­هاي کوچک ماشين­سازي است. در اين زمينه بايد تمهيدات لازم براي اعطاي وام­ها به طور سريع از طرف بانک­ها در نظر گرفته شود.

 

در کل صنعت ماشين­سازي مي­تواند اشتغال­زايي زيادي در زمينه ساخت، استفاده و تعمير و نگهداري ايجاد کند. بنابراين لازم است، مسوولان با برنامه­ريزي و اقدامات حمايتي، شرايط مناسب را براي پيشرفت اين صنعت فراهم کنند.